O PRAZER NOS ESCRITORES CRISTÃOS ANTIGOS uma incursão inicial
Conteúdo do artigo principal
Resumo
O prazer como questão não ocupa a atenção da Bíblia Hebraica, mas, a partir do encontro judaico com o pensamento grego, torna-se um tema relevante e, por vezes, tratado com bastante atenção. Os escritores cristãos antigos não deixaram de acolher essa discussão. Ainda que não se torne um tema central, quando o assunto é a vida que a pessoa cristã vive na presente era, não é estranho que a mesma questão que acompanhou Platão, Epicuro e os estoicos se faça presente. No presente artigo, abordo textos do Novo Testamento, textos do período dos pais apostólicos e, por fim, obras de dois escritores mais sofisticados: Clemente de Alexandria e Gregório de Nissa. Por meio de uma leitura atenta das fontes primárias, procuro discernir como o prazer chega a ser uma questão para esses escritos cristãos, considerando possíveis conexões entre suas abordagens e anteriores. Proponho que o motivo de cuidarem do tema do prazer residia em uma rivalidade entre a atenção aos prazeres e a atenção a Deus.
Downloads
Detalhes do artigo
Autoras e autores que publicam nesta revista concordam com os seguintes termos:
- Autoras e autores mantêm os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, com o trabalho simultaneamente licenciado sob a Licença Creative Commons Attribution, que permite o compartilhamento do trabalho com reconhecimento da autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autoras e autores têm autorização para assumir contratos adicionais separadamente, para distribuição não exclusiva da versão do trabalho publicada nesta revista (por exemplo, publicar em repositório institucional ou como capítulo de livro), com reconhecimento de autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autoras e autores têm permissão e são estimulados a publicar e distribuir seu trabalho online (por exemplo, em repositórios institucionais ou na sua página pessoal) antes ou durante o processo editorial, já que isso pode aumentar o impacto e a citação do trabalho publicado (Veja em inglês O Efeito do Acesso Livre).
Referências
ARENSON, Kelly. Health and Hedonism in Plato and Epicurus. London: Bloomsbury Academic, 2019. DOI: https://doi.org/10.5040/9781350080287
ARISTOTLE. The Nicomachean Ethics. Greek Text with an English Translation by H. Rackham. London: William Heinemann; New York: G. P. Putnam’s Sons, 1926. DOI: https://doi.org/10.4159/DLCL.aristotle-nicomachean_ethics.1926
AUGUSTINE. Confessions – with an English Translation by William Watts, 1631. Volume I. London, William Heinemann; New York: The Macmillan Co., 1912.
BATOVICI, Dan. The Shepherd of Hermas in Recent Scholarship on the Canon: A Review Article. ASE, v. 24, n. 1, p. 89-105, 2017.
BORGEN, Peder. Philo of Alexandria: an exegete for his time. Supplements to Novum Testamentum, v. 86. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2005.
CLEMENS ALEXANDRINUS. Protrepticus und Paedagogus. Herausgegeben […] von Dr. Otto Stählin. Leipzig: J. C. Hinrichs’sche Buchhandlung, 1905.
CLEMENTE DE ALEXANDRIA. Preceitos de Clemente. Caminhando, v. 23, n. 1, p. 213-216, 1º semestre de 2018. DOI: https://doi.org/10.15603/2176-3828/caminhando.v23n1p201-204
FATIC, Aleksandar; DENTSORAS, Dimitrios. Pleasure in Epicurean and Christian Orthodox conceptions of happiness. South African Journal of Philosophy, v. 33, n. 4, p. 523-536, 2014. DOI: https://doi.org/10.1080/02580136.2014.967594
FÍLON DE ALEXANDRIA. Philo in ten volumes (and two supplementary volumes). Translated by Francis Henry Colson and G.H. Whitaker. London: Heinemann; Cambridge: Harvard University Press, 1929-1962.
FLETCHER, Emily. Plato on Pure Pleasure and the Best Life. Phronesis, n. 59, p. 113-142, 2014. DOI: https://doi.org/10.1163/15685284-12341263
GREGÓRIO DE NISSA. De Virginitate. In: MIGNE, J.-P. (Ed.). S. P. N. Gregorii episcopi nysseni opera quae reperiri potuerunt omnia. Tomus Tertius. Paris: Migne, 1863. (Patrologia Graeca, 46).
HART, Mark D. Reconciliation of Body and Soul: Gregory of Nyssa’s deeper Theology of Marriage. Theological Studies, n. 51, p. 450-478, 1990. DOI: https://doi.org/10.1177/004056399005100305
HOLLON, Bryan C. Is the Epistle to Diognetus an apology A Rhetorical Analysis. JCR, v. 28, p. 127-146, November 2005. DOI: https://doi.org/10.5840/jcr20062916
INWOOD, Brad. Reading Seneca: Stoic Philosophy at Rome. Oxford, New York: Oxford University Press, 2005. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780199250899.001.0001
LAMPE, Kurt. The Birth of Hedonism: The Cyrenaic Philosophers and Pleasure as a Way of Life. Pinceton; Oxford: Princeton University Press, 2015. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400852499
LUDLOW, Morwenna. Useful and beautiful: a reading of Gregory of Nyssa’s On Virginity and a proposal for understanding early Christian literature. Irish Theological Quarterly, v. 79, n. 3, p. 219-240, 2014. DOI: https://doi.org/10.1177/0021140014527660
MOUROUTSOU, Georgia. Plato’s Phaedo: Are the Philosophers’ Pleasures of Learning Pure Pleasures? The Classical Quarterly, v. 69, n. 2, p. 566-584, 2020. DOI: https://doi.org/10.1017/S0009838820000087
NESTLE-ALAND. Novum Testamentum Graece. 28. ed. rev. Münster: Deutsche Bibel Gesselsachft, 2012. Edição com introdução em português pela Sociedade Bíblica do Brasil.
PLATON. Ouvres Complètes. Tome XIII – Ire Partie – Lettres. Text Établi et Traduit par Joseph Souilhé. Paris: Les Belles Lettres, 1949.
RIOS, Cesar Motta. Uma Torah anti-hedonista em Fílon de Alexandria. Horizonte, v. 13, n. 39, p. 1630-1657, jul. /set. 2015. Disponível em: <http://periodicos.pucminas.br/index.php/horizonte/article/view/P.2175-5841.2015v13n39p1630>. Acesso em: 30 dez. 2020. DOI: https://doi.org/10.5752/P.2175-5841.2015v13n39p1630
RANOCCHIA, Graziano. Moses Against the Egyptian: the anti-Epicurean Polemic in Philo. In: ALESSE, Francesca. Philo of Alexandria and Post-Aristotelian Philosophy. Leiden;Boston: Brill, 2008. p. 75-102. DOI: https://doi.org/10.1163/ej.9789004167483.I-296.20
RUNIA, David. L’eségèse philosophique et l’influence de la pensé philonienne dans la tradition patristique. In: LÉVY, Carlos. Philon d’Alexandrie et le langage de la philosophie. Turnhout: Brepols, 1998. p. 327-348. DOI: https://doi.org/10.1484/M.MON-EB.4.000518
SILVA, Filipe N.; FUNARI, Pedro Paulo A. Aspectos apocalípticos e sociais n‘O Pastor’ de Hermas. Revista Est. Fil. e Hist. da Antiguidade, Campinas, n. 31, p. 111-131, jan-dez 2017. DOI: https://doi.org/10.53000/cpa.v22i31.3032
THE APOSTOLIC FATHERS with an English Translation by Kirsopp Lake. Volume I. London: William Heinemann; New York: G. P. Putnam’s Sons, 1919.
THE APOSTOLIC FATHERS with an English Translation by Kirsopp Lake. Volume II. London: William Heinemann; New York: G. P. Putnam’s Sons, 1917.
WOLFSDORF, D. Pleasure in ancient Greek philosophy. Cambridge: Cambridge University Press, 2013. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511667510